Συμπεριφορά

Η συμπεριφορά των ιατρών και των νοσηλευτών πρέπει να είναι κόσμια, ήπια, ανεκτική και πάντα με γνώμονα το στόχο που έχει η παρουσία μιας υγειονομικής υπηρεσίας στο σπίτι ενός ασθενούς, που δεν είναι άλλος από την ίαση του ασθενούς και την ανακούφιση της σωματικής και ψυχικής του ταλαιπωρίας.

Μην ξεχνάτε ότι ο ασθενής (ή αν αυτός δεν επικοινωνεί με το περιβάλλον οι οικείοι του), έχει αναμφισβήτητο δικαίωμα να γνωρίζει όλα όσα τον αφορούν και να αποφασίζει για κάθε διαγνωστική ή θεραπευτική ενέργεια που θα ασκηθεί πάνω του.

Έργο σας είναι να του δώσετε όλες τις πληροφορίες που χρειάζεται για να λάβει αυτές τις αποφάσεις, να απλοποιήσετε ή ακόμη να εκλαϊκεύσετε την επιστημονική γνώση και να τον βοηθήσετε να κατανοήσει σε βάθος όλες τις παραμέτρους. Η απόφασή του ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΕΒΑΣΤΗ.

Δώστε στον ασθενή το χρόνο και τη δυνατότητα να αμφισβητήσει το κύρος και τις γνώσεις σας. Απαντήστε στα ερωτήματά του ήρεμα και με αυτοπεποίθηση. Μην ξεχνάτε ότι η εμπιστοσύνη δεν είναι ποτέ δεδομένη και δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να απαιτείται. Μια τέτοια απαίτηση θα ήταν παράλογη και άσκοπη.

Η εμπιστοσύνη ΚΕΡΔΙΖΕΤΑΙ. Αν σε κάποιες περιπτώσεις δεν καταφέρετε να την κερδίσετε, δεν πειράζει. Είναι αναμενόμενο. Μην σας απογοητεύει. Σε όσες όμως περιπτώσεις κερδίζετε την εμπιστοσύνη (και αυτές θα είναι οι περισσότερες), η εμπιστοσύνη αυτή θα είναι αμέριστη. Θα την έχετε κερδίσει «με το σπαθί σας».

Όταν κερδίσετε την εμπιστοσύνη ενός ασθενούς, ποτέ μην τη θεωρήσετε δεδομένη. Πρέπει πάντα να φροντίζετε να την επιβεβαιώνετε και να την ανακτάτε με το αδιάκοπο ενδιαφέρον την ειλικρίνεια και την προσφορά σας.

Το «κύρος» του ιατρικού επαγγέλματος

Ποτέ μην ξεχνάτε ότι το «κύρος» ενός γιατρού είναι ταυτόσημο με την προσφορά, την αυτοθυσία, την ειλικρίνεια και την υπευθυνότητα. Οποιαδήποτε τεχνητά στυλ συμπεριφοράς δεν έχουν καμία σχέση με το «κύρος». Ειδικότερα:

Εξυψώνεται το κύρος ενός γιατρού όταν:

• Προσφέρει με αυταπάρνηση τις προσπάθειές του και το χρόνο του, ακούραστα και αδιαμαρτύρητα για το καλό του ασθενούς.
• Κάνει με προθυμία και ευχαρίστως ότι θα μπορούσε να βοηθήσει τον ασθενή, έστω και αν αυτό δεν εμπίπτει άμεσα στα κλασικά ιατρικά του καθήκοντα (να τον βοηθήσει να φορέσει τα παπούτσια του, να σηκωθεί από το κρεβάτι, να σπρώξει το φορείο ή το αμαξίδιο του κλπ). Αποτελεί ανθρώπινο και όχι ιατρικό καθήκον.
• Δεν διστάζει να ζητήσει δεύτερη γνώμη και να συνεργασθεί πρόθυμα με γιατρούς της ίδιας ή άλλης ειδικότητας για το καλό του ασθενούς.
• Ακούει με υπομονή και καλοσύνη τα ερωτήματα και τις αντιρρήσεις του ασθενούς και των οικείων του, έστω και αν αυτά χαρακτηρίζονται από κάποιο βαθμό εριστικότητας ή ιδιορρυθμίας.
• Ακούει με προσοχή τις θεραπευτικές ή διαγνωστικές προτάσεις του νοσηλευτικού ή βοηθητικού προσωπικού ή ακόμη και του ασθενούς ή των οικείων του, δεν διστάζει να υιοθετήσει κάποιες από αυτές αν συμφωνεί και εξηγεί με υπομονή τους λόγους για τους οποίους δεν συμφωνεί με τις υπόλοιπες.
• Σέβεται τις ιδιαιτερότητες και τις επιθυμίες του ασθενούς.
• Ακούει προσεκτικά τυχόν επικρίσεις του ασθενούς ή των οικείων του. Όταν ευθύνεται για κάποιο λάθος το παραδέχεται με ειλικρίνεια και αξιοπρέπεια. Όταν κρίνει πως οι επικρίσεις που του γίνονται είναι αβάσιμες, απαντά με ηρεμία και ανασκευάζει τη λανθασμένη πληροφορία που οδήγησε σε αυτές. Συνεχίζει να προσφέρει τις υπηρεσίες του στον ασθενή, χωρίς να επηρεασθεί αρνητικά η συμπεριφορά του από την επίκριση που του έγινε.
• Οι σχέσεις του με το νοσηλευτικό, παραϊατρικό και βοηθητικό προσωπικό χαρακτηρίζονται από πνεύμα συνεργασίας και σεβασμού.

Καταρρακώνεται το κύρος ενός γιατρού όταν:

• Δεν είναι συνεπής στην εκτέλεση των καθηκόντων που έχει αναλάβει ως ιατρός έναντι του ασθενούς.
• Αρνείται ή αποφεύγει να βοηθήσει έναν συνάνθρωπό του σε απλές ανθρώπινες ανάγκες του με τη δικαιολογία «Εγώ είμαι γιατρός. Αυτά δεν είναι δική μου δουλειά».
• Αρνείται ή αποφεύγει να ζητήσει τη συνδρομή άλλου γιατρού της ίδιας ή άλλης ειδικότητας, ακόμη και όταν αυτό θα βοηθούσε τον ασθενή, για να μην κινδυνεύσει η εικόνα της «αυθεντίας» που νομίζει ότι έχει δημιουργήσει.
• Απαιτεί από τον ασθενή ή τους οικείους του να δέχονται χωρίς να εκφράζουν καμία αμφισβήτηση, αμφιβολία ή ανησυχία τις διαγνωστικές ή θεραπευτικές επιλογές του. Εκδηλώνει τη δυσαρέσκειά του όταν δέχεται οποιαδήποτε αμφισβήτηση.
• Δεν δέχεται καμία διαγνωστική ή θεραπευτική πρόταση από νοσηλευτικό ή βοηθητικό προσωπικό ή τον ασθενή ή τους οικείους του απορρίπτοντας με υπεροψία κάθε συζήτηση.
• Αδιαφορεί για τις επιθυμίες του ασθενούς και δεν δέχεται τις ιδιαιτερότητές του.
• Αντιδρά με εριστικότητα σε οποιοδήποτε επικριτικό σχόλιο.
• Δεν παραδέχεται τα σφάλματά του.
• Συμπεριφέρεται υπεροπτικά, περιφρονητικά και κακότροπα στο νοσηλευτικό ή βοηθητικό προσωπικό, θεωρώντας τον εαυτό του ή το επάγγελμά του «ανώτερο».

Εμφάνιση

Η εμφάνιση κάθε ιατρού και νοσηλευτή κατά την επίσκεψη ασθενούς στο σπίτι πρέπει να είναι καθαρή και ευπρεπής, όπως αρμόζει σε κάθε λειτουργό της υγείας.

Οι ακόλουθες διευκρινίσεις είναι ευτυχώς για τους περισσότερους και τις περισσότερες αυτονόητες και περιττές. Υπάρχουν όμως κάποιοι λειτουργοί της υγείας που κατά καιρούς χρειάζεται να ξαναθυμηθούν μερικές από αυτές: Οι άνδρες πρέπει να είναι ξυρισμένοι ή, αν συνηθίζουν να διατηρούν γενειάδα (μούσι), αυτή πρέπει να είναι ευπρεπισμένη με επιμέλεια. Τα μαλλιά πρέπει να είναι καθαρά και χτενισμένα. Τα νύχια ανδρών και γυναικών πρέπει να είναι κομμένα και καθαρά. Πρέπει να λαμβάνονται όλα τα μέτρα για την πρόληψη και αντιμετώπιση οποιασδήποτε κακοσμίας στόματος ή σώματος. Τα ρούχα πρέπει να είναι πάντα καθαρά και σιδερωμένα και τα παπούτσια γυαλισμένα. Δεν επιτρέπονται πέδιλα ή σαγιονάρες. Το ντύσιμο μπορεί να είναι απλό αλλά όχι πρόχειρο και απρόσεκτο. Δεν επιτρέπονται τα φθαρμένα ρούχα, όπως δεν επιτρέπεται να λείπουν κουμπιά. Το ντύσιμο των γυναικών δεν πρέπει να είναι προκλητικό, ούτε να χαρακτηρίζεται από εμφανή πολυτέλεια με ακριβά κοσμήματα.

Το ραντεβού

Η επίσκεψή σας στο σπίτι του ασθενούς πρέπει να γίνει σε χρόνο που να είναι αναμενόμενος από αυτόν. Είναι λογικό ότι με τις συνθήκες κυκλοφοριακού φόρτου της πόλης και με τον απρόβλεπτο χρόνο που απαιτεί κάθε μία από τις επισκέψεις, η πρόβλεψη για την ώρα της επίσκεψης δεν μπορεί να είναι απόλυτα ακριβής.

Όμως ο ασθενής ή οι οικείοι του πρέπει να γνωρίζουν κάποιο χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο θα πραγματοποιηθεί η επίσκεψη. Αν παρ’ όλα αυτά προβλέπετε ότι δεν θα μπορέσετε να είστε συνεπής, ειδοποιήστε εγκαίρως.

Όταν συμφωνείτε με τον ασθενή η τους οικείους του την ώρα της επίσκεψης, προσπαθήστε να λάβετε υπ’ όψιν σας και να σεβαστείτε όσο αυτό είναι δυνατόν τις προσωπικές του συνήθειες όπως μεσημβρινή ανάπαυση, ανάπαυση νωρίς το βράδυ, γεύματα σε συγκεκριμένες ώρες ή κανονισμένα ραντεβού για φυσιοθεραπεία κλπ.

Η είσοδος στο σπίτι

Κατά την είσοδό σας στο σπίτι του ασθενούς σκουπίστε προσεκτικά και με επιμέλεια τα παπούτσια σας. Προσέξτε μήπως λερώσετε κάποιο χαλί, ιδιαίτερα αν τα παπούτσια είναι λασπωμένα. Τις βροχερές ημέρες προσέξτε και ρωτήστε που μπορείτε να αφήσετε την ομπρέλα σας και κάθε βρεγμένο αντικείμενο όπως αδιάβροχο κλπ.

Είναι αναμενόμενο να επισκεφθείτε κατοικίες που ποικίλουν πολύ ως προς διάφορα χαρακτηριστικά τους. Δεν πρέπει να δείξετε την παραμικρή έκπληξη από την εμφάνιση της κατοικίας, όπως από το αν είναι υπερπολυτελής, υπερβολικά φτωχική, εγκαταλελειμμένη, ακραία ακατάστατη και ρυπαρή, δύσοσμη, με υπερβολικό αριθμό κατοικιδίων ζώων κλπ.

Μην ξεχνάτε ότι βρίσκεσθε στον κατ’ εξοχήν προσωπικό και ιδιαίτερο χώρο του ασθενούς και ο μόνος λόγος που δικαιολογεί την παρουσία σας εκεί είναι η ιατρική ή νοσηλευτική βοήθεια και τίποτε άλλο.

Ζητήστε να πλύνετε τα χέρια σας. Αυτό παρέχει στο περιβάλλον του ασθενούς εγγύηση ότι δεν μεταφέρετε νοσογόνους μικροοργανισμούς από τους ασθενείς που επισκεφθήκατε προηγουμένως, καθώς και κοινούς ρύπους από το εξωτερικό περιβάλλον.

Ζητήστε από τους οικείους του ασθενούς να προηγηθούν και να σας οδηγήσουν στον ασθενή.

Χαιρετισμός

Κατά την είσοδό σας στο σπίτι του ασθενούς χαιρετήστε τους παρευρισκομένους και τον ασθενή. Μην παραλείψετε να χαιρετήσετε τον φροντιστή ή φροντίστρια του ασθενούς. Ιδιαιτέρως θερμή, καλοσυνάτη και με γενναιόδωρο χαμόγελο πρέπει να είναι ο χαιρετισμός προς τον ίδιο τον ασθενή.

Η χειραψία πρέπει να έχει τη ζεστασιά ενός χαδιού και μερικές φορές, ιδίως σε υπερήλικα άτομα, είναι καλό να συνοδεύεται με ένα θωπευτικό άγγιγμα στην παρειά ή τα μαλλιά του ασθενούς. Αυτά μαζί με ένα ζεστό βλέμμα γεμάτο συμπαράσταση, βάζουν τα θεμέλια της εμπιστοσύνης του ασθενούς αλλά και των οικείων του απέναντί σας.

Αν ο ασθενής απαντήσει στο χαιρετισμό σας με απαισιόδοξη διάθεση, απευθύνετε του δυο λόγια ενθαρρυντικά πριν αρχίσετε τη λήψη του ιστορικού, όπως «Θα τα διορθώσουμε όλα. Γι αυτό είμαι τώρα εδώ κοντά σας».

Αν ο ασθενής δεν έχει τις αισθήσεις του ή νοητικά δεν επικοινωνεί, αυτή η προσέγγιση αποτελεί την αρχή της κλινικής σας εξέτασης, και σας δίνει τις πρώτες πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τη νοητική του κατάσταση και την επικοινωνία του.

Ο Πληθυντικός Ευγενείας

Η χρήση του πληθυντικού ευγενείας πρέπει να αποτελεί κανόνα. Ο ενικός αριθμός κατά την προσφώνηση του ασθενούς ή κάποιου οικείου του, πρέπει να αποφεύγεται συστηματικά, τουλάχιστον στις πρώτες συναντήσεις. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί μετά από πολλές συναντήσεις, και αφού έχει αποκτηθεί αμοιβαία οικειότητα.

Κατ’ εξαίρεση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο ενικός από την αρχή:

1. Όταν απευθύνεται κάποιος προς άτομα πολύ νεαρής ηλικίας, όπως είναι τα παιδιά και οι έφηβοι.
2. Όταν έχει ευθέως ζητηθεί από το ίδιο το άτομο στο οποίο απευθύνεστε.

Ποτέ δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ο ενικός σε μεγαλύτερης ηλικίας άτομα.

Ποτέ δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ο ενικός επιλεκτικά σε υπηρετικό ή βοηθητικό προσωπικό. Ιδιαιτέρως στα άτομα αυτά πρέπει να καταβάλλετε κάθε προσπάθεια για να τους δείξετε πόσο σέβεστε το σοβαρό κοινωνικό έργο που επιτελούν.

Στάση και κίνηση στο δωμάτιο του ασθενούς

Αν σας προσφέρουν κάθισμα, δεχθείτε το ευχαρίστως. Αν πάλι αυτό δεν εξυπηρετεί, μπορείτε με ευγένεια να το αρνηθείτε. Αν χρειασθεί να καθίσετε στο κρεβάτι του ασθενούς, μην ξεχάσετε να ζητήσετε την άδεια: «Επιτρέπεται να καθίσω εδώ»; Ζητήστε πάλι οπωσδήποτε την άδεια για να ακουμπήσετε οποιοδήποτε αντικείμενο (π.χ. ηλεκτροκαρδιογράφο) στο κρεβάτι του ασθενούς ή οπουδήποτε αλλού.

Ζητήστε την άδεια αν χρειάζεται να μετακινήσετε κάποια αντικείμενα γύρω από τον ασθενή, προκειμένου να ακουμπήσετε κάποιο όργανο ή για να γράψετε.

Η λήψη του ιστορικού

Αφήστε τον ασθενή και τους οικείους του να περιγράψουν το λόγο για τον οποίο σας κάλεσαν. Δώστε τους το χρόνο που χρειάζονται. Αν πλατειάζουν σε επουσιώδεις λεπτομέρειες, ευγενικά οδηγήστε τη συζήτηση προς το διαγνωστικό στόχο. Κάντε όσες ερωτήσεις χρειάζονται.

Αν πρόκειται να ρωτήσετε κάτι προσωπικό, προσέξτε τα άτομα που παρευρίσκονται. Μπορείτε να ζητήσετε ευθέως την προσωρινή απομάκρυνσή τους, προκειμένου να κάνετε τις ερωτήσεις σας. Π.χ. «Επειδή θέλω να κάνω μερικές προσωπικές ερωτήσεις, θα είχατε την καλοσύνη να καθίσετε για ένα λεπτό στο άλλο δωμάτιο»;

Κοιτάζετε πάντοτε το συνομιλητή σας στα μάτια. Σε όλη τη διάρκεια της λήψης του ιστορικού, πρέπει να είστε ήρεμος και το πρόσωπό σας και ο τόνος της φωνής σας να μεταδίδουν το συνομιλητή σας μια αίσθηση ασφάλειας.

Κλινική εξέταση

Οι κινήσεις σας κατά την κλινική εξέταση πρέπει να είναι ήρεμες ώστε να μην προκαλούν άγχος στον ασθενή. Εξηγήστε του βήμα προς βήμα τι θα κάνετε, ώστε να μην αποτελούν γι αυτόν έκπληξη και τον φοβίζουν Π.χ. «Τώρα θα πιέσω την κοιλιά σας και θα την αφήσω απότομα. Μην τρομάξετε».

Προξέξτε ιδιαιτέρως να σεβαστείτε την αιδώ του ασθενούς. Μην αφήνετε άσκοπα εκτεθειμένα μέρη του σώματος που δεν εξετάζετε.

Αν πρόκειται να κάνετε εξέταση που θίγει την αιδώ του ασθενούς και τον κάνει να αισθάνεται άβολα, εξηγήστε πρώτα τους λόγους για τους οποίους πρέπει να γίνει η συγκεκριμένη εξέταση και, αφού πάρετε την έγκριση του ή της ασθενούς, εξηγήστε τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει η εξέταση.

Βγείτε από το δωμάτιο για να δώσετε το χρόνο στον ασθενή να προετοιμασθεί για την εξέταση. Επαναλάβετε το ίδιο για να του δώσετε την δυνατότητα να ντυθεί ώστε να συνεχίσετε την εξέτασή σας.

Όταν τελειώσετε την κλινική εξέταση, αφήστε τον ασθενή να ντυθεί και να σκεπαστεί (αν δε μπορεί να το κάνει μόνος του βοηθήστε τον) πριν αρχίσετε να του μιλάτε για τα συμπεράσματά σας.

Θεραπευτικές ή διαγνωστικές πράξεις

Εξηγήστε με λεπτομέρεια τι πρέπει να κάνετε και γιατί.

Δώστε στον ασθενή όσο χρόνο χρειάζεται για να εκφράσει τις ανησυχίες και τους φόβους του, απαντήστε με ηρεμία και με υπομονή αλλά και με ενθάρρυνση σε όσες ερωτήσεις σας κάνει. Δώστε του το χρόνο που χρειάζεται για να αποφασίσει.

Αφού πάρετε την έγκριση εξηγήστε λεπτομερειακά τον τρόπο με τον οποίο θα το κάνετε.

Παρουσία τρίτων προσώπων κατά τη διάρκεια πράξεων

Σε αντίθεση με τη συνήθη νοσοκομειακή πρακτική, κατά κανόνα δεν συνηθίζουμε να αποκλείουμε την παρουσία τρίτων, όταν επιτελούμε διαγνωστικές ή θεραπευτικές πράξεις, αρκεί βεβαίως να αντέχουν το θέαμα.

Η μακρά εμπειρία έχει δείξει ότι αυτή η στάση σχεδόν ποτέ δεν έχει δημιουργήσει προβλήματα. Τουναντίον, οι οικείοι του ασθενούς συχνά προσφέρουν πολύτιμη βοήθεια.

Υπάρχουν βέβαια εξαιρέσεις. Π.χ. όταν πρόκειται για πράξη που θέλει απόλυτη ηρεμία, όπως η εισαγωγή φλεβοκαθετήρα σε ασθενή με πολύ πτωχό ή κατεστραμμένο επιφανειακό φλεβικό δίκτυο και ταυτόχρονα οι οικείοι του ασθενούς διακατέχονται εμφανώς από την αγωνία πιθανών αποτυχημένων προσπαθειών, η παρουσία τους μεταδίδει άγχος στον γιατρό ή το νοσηλευτή και είναι βέβαιο ότι δεν βοηθάει τον ασθενή.

Σε παρόμοιες περιπτώσεις εξηγήστε τους λόγους για τους οποίους ζητάτε την προσωρινή μετακίνησή τους σε άλλο δωμάτιο: «Οι πιθανότητες να τα καταφέρω με την πρώτη προσπάθεια θα είναι μεγαλύτερες αν είμαι απόλυτα ήρεμος, δεν βιάζομαι και αναζητήσω κατάλληλη φλέβα με τα δάκτυλά μου, όση ώρα χρειάζεται. Γι αυτό είναι καλύτερα να καθίσετε λίγο στο διπλανό δωμάτιο και θα σας φωνάξω εγώ».

Όταν η εξήγηση είναι τόσο σαφής και ευγενική, σχεδόν ποτέ κανείς δεν φέρνει αντίρρηση.

Όταν πρόκειται για πράξη που θα προκαλέσει στιγμιαία δυσφορία στον ασθενή (π.χ. αναρρόφηση βρογχικών εκκρίσεων από την τραχεία), πολύ συχνά προκαλεί άσκοπη αγωνία και θλίψη στους οικείους του. Μπορείτε να πείτε: «Αυτό που θα κάνω τώρα είναι για το καλό του ασθενούς, αλλά θα του προκαλέσει στιγμιαία ενόχληση. Επειδή συμπάσχετε και αυτό είναι φυσικό, η γνώμη μου είναι να καθίσετε λίγο στο διπλανό δωμάτιο. Δεν θα βοηθήσετε και δεν υπάρχει κανένας λόγος να το δείτε».

Ομιλία στο τηλέφωνο

Αν κατά την παρουσία σας σε σπίτι ασθενούς χτυπήσει το κινητό σας τηλέφωνο και πρέπει να απαντήσετε, ζητήστε πρώτα συγγνώμη για τη διακοπή από τον ασθενή και τους οικείους του. Να είστε ολιγόλογοι και σύντομοι στο τηλέφωνο. Μιλάτε χαμηλόφωνα, ώστε να μη διαταράσσετε την εσωτερική ηρεμία του σπιτιού.

Να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν μιλάτε για άλλον ασθενή. Δεν πρέπει η συνομιλία σας να προκαλέσει άγχος, δυσφορία ή ανησυχία στον ασθενή ή τους οικείους του.

Ιδιαιτέρως πρέπει να αποφεύγετε με επιμέλεια να αναφέρετε οτιδήποτε έχει σχέση με θάνατο. Αν πρέπει να αναφερθείτε σε κάτι τέτοιο, φροντίστε να το κάνετε με διακριτικό τρόπο που να μην γίνει καθόλου αντιληπτό από όποιους σας ακούνε. Π.χ. «Η νοσηλεία του κ. Παπαβασιλείου διεκόπη σήμερα το πρωί» ή προκειμένου για πιστοποιητικό θανάτου «Θα περάσω σε μία ώρα να υπογράψω το σχετικό έγγραφο».

Κινήσεις μέσα στο σπίτι

Μην μετακινείσθε μέσα στο σπίτι του ασθενούς σε χώρους που για τους οποίους δεν έχετε ζητήσει την άδεια, ή δεν έχετε κληθεί, έστω και αν αυτοί είναι χώροι λιγότερο πρσωπικοί από την κρεβατοκάμαρα (π.χ. σαλόνι). Ρωτήστε: «Μπορώ να καθίσω να γράψω εδώ»;

Μην περιεργάζεστε αντικείμενα όπως έργα τέχνης, έπιπλα, χαλιά κλπ. Είναι αδιακρισία. Μπορείτε όμως να δείξετε το θαυμασμό σας για αναρτημένα διπλώματα, μετάλλεια ή φωτογραφίες από τιμητική απονομή τίτλων, φωτογραφίες καλλιτέχνη κατά τη διάρκεια παραστάσεων κλπ.

Ενημερωτικό σημείωμα

Μετά την εξέταση ασθενούς δώστε του ενημερωτικό σημείωμα. Το ενημερωτικό σημείωμα αποτελεί τον καθρέφτη κάθε ιατρικής εξέτασης ή νοσηλείας. Είναι αυτονόητο ότι το ενημερωτικό και κάθε άλλο σημείωμα που χορηγεί ο γιατρός στον ασθενή, πρέπει να διαβάζεται. Γι αυτό προσπαθήστε να το γράψετε όσο το δυνατόν πιο ευανάγνωστα. Η ευανάγνωστη γραφή φανερώνει το σεβασμό σας προς όποιον χρειαστεί να το διαβάσει.

Η περιγραφή της κλινικής σας εξέτασης να είναι όσο το δυνατόν πιο αναλυτική. Δώστε ιδιαίτερη σημασία και έμφαση στις διαγνωστικές σας σκέψεις οι οποίες και πρέπει να δικαιολογούν τις θεραπευτικές ενέργειες που γράφετε στη συνέχεια και τις οδηγίες με τις οποίες συμπληρώνεται το σημείωμα. Μην παραλείψετε την ημερομηνία, το ονοματεπώνυμο, την ειδικότητά σας και την υπογραφή σας.

Μην ξεχνάτε πως η παράλειψη χορήγησης ενημερωτικού σημειώματος, υποδηλώνει υπεροψία, περιφρόνηση προς τους συναδέλφους που πρόκειται να ασχοληθούν με τον ασθενή στο μέλλον και αδιαφορία για τη συνέχιση της φροντίδας του ασθενούς.

Αποχώρηση από το σπίτι

Βεβαιωθείτε ότι έχετε εκπληρώσει τους σκοπούς της επίσκεψής σας. Έχετε ολοκληρώσει την εξέταση και τις θεραπευτικές πράξεις που απαιτούνται, έχετε δώσει χρόνο στον ασθενή και τους οικείους του να σας εκφράσουν τις ανησυχίες τους και να υποβάλουν τις ερωτήσεις τους και έχετε απαντήσει σε καθένα από τα ερωτήματά τους με τρόπο απλό και κατανοητό.

Βεβαιωθείτε ότι έχουν καταλάβει όλα όσα τους είπατε. Ακόμη και αν πρόκειται για άτομα αποδεδειγμένης ευφυΐας, μην ξεχνάτε ότι δεν είναι γιατροί και το άγχος για το πρόβλημα που έχουν οι ίδιοι ή το συγγενικό τους πρόσωπο, αποσπά την προσοχή τους, αποδιοργανώνει τη σκέψη τους και περιορίζει την ικανότητά τους να αντιλαμβάνονται και να κατανοούν πράγματα με τα οποία δεν είναι εξοικειωμένοι.

Βεβαιωθείτε ότι δεν έχετε αφήσει τίποτε από τα διαγνωστικά όργανα που χρησιμοποιήσατε. Χαιρετήστε εγκάρδια τον ασθενή, δώστε του θάρρος και στη συνέχεια αποχαιρετήστε τους οικείους του και το βοηθητικό προσωπικό που ήταν μαζί σας.